Another day in Africa.

Recept voor een gezellige zondag in Afrika. (vanaf dertig personen)

Neem een aantal Belgen die om verschillende redenen in en om Joburg wonen.
Voeg eraan toe: gebeurlijke bezoekers die van het thuisland komen en breng op smaak door een Schotse buurvrouw.
Kies een omgeving met een zoetgevooisde naam als Suikerbosrand.
Smijt wat kinderen door elkaar, smeer goed in met zonnebrandolie en laat alles wat klimmen en dalen.
Kies een picknick spot, wat schaduwrijke bomen, en laat rustig onder elkaar keuvelen.

Op te dienen met naar eigen keuze braaivlees, opgemaakte tupperware-salade en Woolworths Lookbrood.
Alles te overgieten met plaatselijk bier en Kaapse wijn.

Als je met je gezicht tegen de planeet slaat.

Petra zat dit weekend in België: eerst in Kapellen, dan in 's Gravenwezel, dan in Mechelen bij Dupont voor een dag, en dan in Geneve. Lucas en Emma hadden maandag en dinsdag dan weer vakantie.
We konden dus niet samen met Petra naar Knysna te rijden, om de walvissen te zien, zoals eerder voorzien. Da's iets te lang rijden, best met overnachting. Nee, ik zou iets dichter bij huis doen.
Op zo'n 150 km boven Johannesburg ligt Bela Bela, Warmbaths. En dat warm baths mag je letterlijk nemen. Warm water komt daar ter plekke uit de grond en is zo'n 50 graden (!). Goed voor een kamping trip met vader en zoon en dochter.


Lucas neemt meer en meer het fototoestel en de filmcamera in de hand. iets wat ik alleen maar kan aanmoedigen natuurlijk.
Nog een geluk dat hij in een tijdperk leeft waar je enkel bites verspilt in plaats van pellicule.
Maar toch: mooie reeks, hieronder, terwijl Emma me helpt om de tent op te zetten.
Er komen wel regelmatig wat jongens van het resort langs met de vraag of ze niet moeten helpen. Iets wat ik afwijs. De tent opzetten is toch één van de leuke dingen aan camperen.





Lucas nam deze foto. Nomen est Omen. Lees maar voort.



fun in het park.

Naast het heilzame warme bad zijn er nog een aantal andere water attracties bijgebouwd - met koud water, maar de tubes, , fonteinen, schuif-affen (hoe schrijf je dat in het meervoud?) houden je wel in beweging. Het is iets gemoedelijker dan Sun City. Als we op zondag toekomen is er nog behoorlijk wat volk, maar maandag en dinsdag is het lachen.
Niemand buiten ons heeft blijkbaar verlof, dus de enige kinderen in het ganse park zijn Emma en Lucas en toevallig vier vriendjes - uit Nederland - die ook op de Amerikaanse school zitten.
En dat ze zich geamuseerd hebben.









RGB-art

Ik ben een hele serie van deze overbelichte foto's van speeltuinen en tuigen aan het maken.
Waarom? (Voor de journalisten onder u : copy paste)
Met het bewust overbelichten van zijn onderwerpen zorgt deze bijna veertigjarige kunstenaar voor het herleiden van het element 'fun' tot zijn essentie. Het architecturale karakter van de verlaten speeltuigen wordt een vormenspel, het kleurgebruik herleid tot de primaire kleuren zorgt voor een maatschappelijk relevante confrontatie tussen de fysieke symboliek van de onderwerpen en de RGB kleuren (rood Geel Blauw) die normaal gebruikt worden bij TV- en computerschermen. DE zo utopische speelparken bevinden zich in een schemerzone tussen de virtuele gaming wereld en de aardse realiteit.
Voila. Mag ik nu in het SMAK hangen?
















En dan. Onheil.

Maandag was al een beetje in mineur begonnen, maar dan vooral voor de Nederlandse jongen Michiel die hoog op de trap aan het schreeuwen was. Hij had nog geen attractie gedaan of had al een diepe kloof net onder de knie.

Ik draag hem de trap af, en breng hem naar de first aid post. Zijn mama, lerares van Emma op de Amerikaanse school, komt bezorgd toegelopen. En ik deel haar bezorgdheid. Met zo'n publieke plek én de huidige HIV problematiek kan je niet voorzichtig genoeg zijn. Uiteindelijk gaan ze naar het ziekenhuis net buiten het resort , waar de wonde wordt toegeplakt.

Rond een uur of twee die maandag, wordt er ingepakt. Wij blijven nog een nachtje in onze tent, maar Lucas zijn Nederlandse vriendjes gaan al terug.
Als Lucas zich komt afdrogen merk ik een diepe snee onder aan zijn kin. hij moet er al een tijdje mee hebben gespeeld..
Ik bedacht dat ik hem na één van de schuif-af beurten naar zijn kin zag grijpen, maar noch ik, noch hij heeft daar op dat moment nog verder naar gekeken.

Een erg diepe snee dus,ongeveer 1,5cm, en open genoeg om me ongerust te maken. Ik sla de First Aid post in het resort maar ineens over, en rij naar het ziekenhuis.

Het is een publiek ziekenhuis, en het maakt me vreselijk ongemakkelijk.
Dat had ik vorige keer, toen ik Princess naar het ziekenhuis bracht om te bevallen helemaal niet. Maar nu gaat het over Lucas. En ik voel dat ik onredelijk lastig ben als ik zie dat het niet vooruitgaat, of als de dokter van de Emergency room me terug stuurt naar de balie om eerst een dossier op te stellen.
Allemaal normaal natuurlijk, ook in België. Maar ik zei het, ik ben onredelijk lastig. En met zo'n blik naar de dingen kijken, dat komt niet goed. In een vreemd land, met kwetterend ziekenhuispersoneel in een taal die ik niet begrijp, hangend aan een balie die eruitziet als een gevangenis. En zo voel ik me ook.
Ik zie geen andere optie. In de auto springen, tent afbreken, en naar Intermission rijden in Fourways, het ziekenhuis waar ik al eerder was met Emma? Dan ben ik gauw 4 uur verder. Nee, de pil slikken.
Uiteindelijk is het onze beurt. De dokter/verpleger legt uit dat het beter is om te naaien.
ik tracht nog even uit te leggen dat ze ook zouden kunnen kleven, maar eerder omdat ik graag zo snel mogelijk buiten wilde dan dat dat medisch onderbouwd zou zijn. Natuurlijk is naaien op die plek beter. Dat deel van je gezicht staat immers nooit stil.
Terug wachten tot één van de drie bedden in de Emergency vrijkomt. Mijn mentale weerloosheid krijgt nog een deuk als Lucas een spuitje 'in de wonde' moet krijgen om het te verdoven.
Als de man vervolgens aan het echte naaiwerk begint, kan ik niet anders dan even doen wat Emma al aan het doen was : gezicht naar buiten, de blaadjes tellen. Het heeft niet veel gescheeld of ik was flauw gevallen.

De man neemt onze file en een met witte plakker bekinde Lucas mee om te laten zien aan de verantwoordelijke dokter.
Die blijkt in Mons gestudeerd te hebben. Een echte zwarte mama, die me in het frans aanspreekt, en aan onze verpleger vraagt of hij wel kleine steekjes gemaakt heeft. Pour que quand il sera grand...

Onze verpleger neemt ons vervolgens mee naar buiten, waar we met onze file in de hand moeten aanschuiven voor medicijnen. Twee potjes : penicilline (On ne sait jamais ce qu'il y a dans l'eau là bas) en een pijnstiller.

O. Kwisvraag.
Wat heeft deze hele operatie me gekost? (ontvangst, tetanos spuit, verdovingspuit, 5 stitches, medicijnen,...)
Iemand een idee? (1 Rand is 1/10 Euro)
De winnaar mag volgende dinsdag of woensdag mee naar het ziekenhuis in Fourways om de draadjes eruit te laten halen.

Terug naar het park dan, om te braaien en te genieten van de ondergaande zon en onze buren. Massa's vogels en een koppeltje springboks...

Met ons drieen komen we toch de nacht goed door. Wat zeg ik, Lucas en Emma zijn als een blok in slaap gevallen. Ze horen niet dat de tent dapper tracht stand te houden tegen storm, bliksem en regen, net zoals de nacht ervoor.
De tent, net zoals Lucas, kan tegen een stoot. Maar de tent heeft stormkoorden.










De volgende morgen, dinsdag dus, besluit ik om met mijn kroost te gaan ontbijten in de aanwezige Spur.
80 rand voor een buffet met ons drieën , je kan daar niet voor sukkelen.
Zeker niet als je dat om 7.00 u doet, en om 7.30 al in het overheerlijke warmbath zit.
Deze plek heeft er - ondanks de pech - drie fans bij.

Ik hou Lucas zijn hoofd boven water, en in het ook al prettige baby badje met zachte schuifaf vermaken ze zich nog erg goed. We doen nog even een boottochtje, maar om 10.00u zijn we terug bij de tent, en tegen 13u zijn we ingepakt.
Emma zette nog een heus buffet uit met de restjes terwijl Lucas toch moe in de auto ligt.
DE vogels maken ons elke morgen erg vroeg wakker, en de medicatie zal er ook wel iets mee te maken hebben.

Om 15u zijn we terug thuis. En, softie als ik ben, kan ik niet weerstaan aan het kopen van een cadeautje voor Lucas en Emma voor de doorstane emoties. Emma een doosje met Winkx kaarten, en Lucas een miniatuur van het hele heelal. Uit de reeks Smart Labs. Iets zegt me dat ook sinterklaas die reeks zal kennen.

Levenslessen & reflecties.

• Het had ook in Centerparcs kunnen gebeuren, maar da's ook buitenland. Of is Limburg nog niet afgesplitst?


• Indische vrouwen baden in zwarte leggings, zwarte hoofddoeken en zwarte knielange T-shirts. Niet dat je met dat setje een Olympische medaille kan halen, maar een bij de pinken ontwerper heeft toch al een collectie met een fluo striping uitgebracht.

• Moslimvrouwen, van kop tot teen bedekt waar je enkel de ogen van ziet, zijn ninja's. (Emma)



• De volgende keer dat ik nog bloed wil zien is op TV als de Springboks een blood substitution moeten doorvoeren tijdens de finale van de Wereldbeker rugby, nu zaterdag, maar die ze dan glansrijk winnen.


• Als je met je gezicht tegen de planeet slaat, krijg je het zonnestelsel cadeau.

Over dessertverslindende neushoorns.

Ja, ik weet het. de vorige 2 teksten van Eric zijn al een behoorlijke portie leesvoer. Maar ik doe er nog een schepje bovenop. Kwestie van in the heat of the strijd u te berichten van de festiviteiten naar aanleiding van de 25ste verjaardag van de Amerikaanse School hier in Johannesburg.

Een beetje Amerikaan en het fenomeen schaalvergroting is in uw genen ingebakken, dus laat aanrukken een XXL tent, die op het sportterrein voor de school werd opgesteld.

Gisterenavond werd die tent gevuld met ouders, alumni, personeel, tot zelfs de redelijk op leeftijd zijnde Texaanse stichter met zijn vrouw, allemaal in dress code smart casual.
Helaas, Afrikaans helaas, donder en bliksem waren ook van de partij. De tent begaf het, in tegenstelling tot de kapsels van het vrouwvolk evenwel niet. Apocalyptische taferelen toch, buiten én binnen. Daar zal dat gratis bier, wijn, champagne, en hapjes wel voor iets tussen gezeten hebben. Wat dat doet bij een mens, daar zijn - gelukkig - geen foto's van beschikbaar.
En regenenen... De - het moet gezegd: propere - WC's stonden op ocharme 10 meter van de tent, maar genoeg om de term zeiknat een nieuwe dimmensie te geven. Maar we hebben ons geamuseerd, daar.

De tent had de dag ervoor al dienst gedaan, bij een evenement waar alle kinderen van de school (én van de Pretoria campus) aan meededen. Om te snappen wat al die kleuren zijn op de foto's: de school is ook nog eens verdeeld in 'houses' - groepen van kinderen en leraars die over de leerjaren heen bij elkaar horen. Zo heb je de blauwe t shirts - de neushoorns, geel: leeuwen, rood: olifanten, groen: wrattenzwijnen. Op zich een goed idee, trouwens. Lucas en Emma horen allebei bij de blauwe rhino's.
Tussen 11.30 en 14.30 zal de tent en de onmiddellijke omgeving ervan een groen-blauw-geel-rood schouwspel zijn van hamburger-etende, zakken- en estafettenlopende, dessertverslindende, naar wegvliegende ballonnen jauwelende kinderen..






Ha, wacht, Dessert-verslindende... !
De Parent Teacher Organisation (PTO) organiseerde een International buffet. Met bijdragen van bereidwillige ouders om desserten te presenteren die komen van je land van herkomst. Van Japan proefde ik iets apart: een soort rijstbol met honing in, Mexico maakte heerlijke chocoladeballetjes, Turkije turks fruit (of kwamen die uit Molenbeek?) , Frankrijk heuse madeleine-koekjes en Nederland kwam met pannekoeken. (Een verrassende keuze, maar zij zullen ook begrepen hebben dat naar bami-worsten en melk (gekend vanuit mijn verleden in de cafetaria van klant Superconfex), niet veel volk komt naar kijken.)

Moest België niet meer bestaan en Vlaanderen een omhooggevallen stadstaatje, zouden we waarschijnlijk een of ander roggeverdommeke moeten draaien uit Lier of een paling in 't groen van bij de Siffon. Maar nu, noblesse oblige, en met dank aan Cote D'Or, was de officiele vraag: chocomousse.

Even een zijsprongetje. Petra had ook deze week weer een aantal deliveries. (En neen, dat wil niet zeggen dat ze na haar uren wroedvrouw speelt in een publiek hospitaal. Een delivery, is, het 'gaan geven' van de Dupont Safety Resources cursus in een of andere powercentrale in het land.)
Dat kan al eens ver weg zijn, en dan blijft Petra geregeld een dag of soms twee slapen. De huiselijke taken (buiten de was en de strijk, want daar betalen we Princes voor) komen dan bij mij. Nee, ge moet mij niets meer leren over de kleerkastperikelen van zesjarige meisjes, boterhammen smeren, gezonde snacks inpakken, SKIP waspoeder gaan kopen of zorgen dat er 's avonds eten op tafel staat. Dat éne verbrandde ei van in januari is al lang vergeten. De stank daarvan heeft lang genoeg in huis gehangen, en daarbij... ik was gewoon vergeten dat ik eieren aan het koken was toen we een paar uur gingen shoppen. Zelden zo'n mooi schouwspel van broze eierschalenrestjes met metaalglans in een zwartgeblakerde pot gezien.)


En dus, om bij de eieren te blijven, gezien het ook niet opportuun is om eieren te splitsen in eigeel en eiwit en dat een paar dagen te laten staan, heb ik de handschoen, heu, de mixer opgepakt en mij aan chocomousse voor 25 porties gewaagd. Een mens verlegt zijn grenzen.



Met dank aan schoonbroer Peter voor het recept. Al heb ik daar Addictlab -gewijs mijn eigen versie van gemaakt...
De witte chocolade is met de hand geraspte organische chocolade van de Woolworths. De versiering refereert onrechtstreeks naar de subtiele smaak van frambozen die in de chocomousse werd inverwerkt; De chocolade kwam van Cote d'Or, - wegens speciale vraag van het organiserend commitee... - maar de mix van pure chocolade (86%...) , melk, én pure met frambozenvulling, dat was een unicum. Helaas, voor 700 voorbijtrekkende hongerige kinderen gewapend met papieren bordjes misschien wat over the top , maar alla, ge moet uw .. heu... land goed verdedigen.










Emma en twee van haar beste vriendinnetjes. Jessica en Anna-Lina, allebei uit Duitsland.



Lucas in goede doen op de aflossingskoers.

Nog even serieus - deel 2

Een tweede tekst van Eric, zoals beloofd. De vorige ging over de criminaliteit, en hoe dat hier evolueert... Nu even Eric als rationeel Econoom over de groeiende economie in dit land.


Goed Gedaan, SSA.

Het zijn niet alleen de oma’s en opa’s die merg en been klagen. Nu zijn het ook nog de hard core fans die enige kritische uitlatingen laten horen over het al dan niet onveilige Zuid Afrika. Mea culpa, maxima mea culpa. Toegegeven de tegenstellingen zijn niet altijd zo wit-zwart (leuk he, wit-zwart). Misschien overdrijf ik een beetje als ik over de criminaliteit spreek. Ons leven wordt hierdoor heus niet in grote mate bepaald. We hebben er leren mee leven. En om te bewijzen dat het niet allemaal kommer en kwel is in Sunny South Africa, heb ik besloten om het land even in een positief daglicht te stellen. En als ik hiermee een Belgische of een Hollandse expat in Joburg van gedachte kan doen veranderen dan is mijn opzet geslaagd. Ik moet waarschijnlijk niet uitleggen dat de onveiligheid en de toekomst van dit land sinds maanden met stip staat genoteerd op nummer 1 van de gespreksonderwerpen op de vrijdag avond “garden party’s”, de zateravond braais of de “Sunday lunches”.

We hebben natuurlijk al verteld over de leuke mensen, de vriendelijkheid van de mensen in winkels, de gedienstigheid, de mooie natuur en het onophoudelijk lekker weertje. Vandaag 13 september was het slechts 31 graden Celcius en nog steeds winter. Dit even om de klokken gelijk te zetten met Europese lezers.

In dit berichtje wil ik de economische toestand even belichten. Geen fotokes dus van de vele omzwervingen maar grafiekjes in plaats van prentjes. Het verhaal is eigenlijk onstaan na een interessante ontmoeting. Vorige week had ik de gelegenheid om met Professor Azar Jammine te spreken (even googelen jongens). Hij is Director en Chief Economist van Econometrix, een SA based think tank over de economische toestand van de wereld. Zijn inzichten hebben natuurlijk geholpen om dit verhaal samen te stellen.

Toen iedereen in 2005 dacht dat SA zijn piek in groei had bereikt, deed de economie in SA er een schepje boven op. Na een correctie op het einde van het jaar steeg de groei in 2006 terug boven de 6% wat ruim het dubbele is van de gemiddelde groei van US, UK, Duitsland en Japan. Deze groei werd niet gedragen door overheidsbestedingen maar door een solide prive verbruik en investeringen. Daar de Zuid- Afrikaanse economie slechts een fractie heeft kunnen produceren van de gestegen vraag naar goederen, werden deze laatste massaal geimporteerd.


De groei in SA is duidelijk gedreven door privaat verbruik en prive investeringen

Zo heeft de gestegen vraag naar electricitiet geleid naar een massale import van infrastructuur om electriciteit te produceren. Zo heeft ook de vraag naar benzine tot gevolg gehad dat er meer raffinaderijen moesten komen en die worden allemaal in het buitenland gemaakt en in stukken naar SSA verscheept. Dit betekent echter ook dat SA al zijn geld besteed aan import van goederen en niet aan het creeren van jobs. Een economie die groeit met waarschijnlijk meer dan 6% heeft tot nog toe enkel tot een 4% daling in werkloosheid tot gevolg gehad. De industrie neemt enkel de helf van deze daling voor zijn rekening, de rest wordt gedragen door de “informal economy”. In Belgie noemen we dit “zwart werk” maar je kan begrijpen dat dit in SA tot de nodige verwarring leidt.

Al het geld dat gebruikt wordt voor investeringen, komt ook uit het buitenland. Er wordt massaal investeringsgeld gepompt in de SA economie. Maar waarom is er zoveel geld instroom naar SA? Eerst en vooral omdat er gewoon veel geld ter beschikking is om te investeren, wereldwijd. De hoge winsten van de laatste jaren in het westen en lage interestvoeten overal in de wereld hebben ervoor gezorgd dat er een liquiditeits overschot is onstaan dat kan worden geinvesteerd. Dat het gros van dit geld vloeit naar “Emerging Markets” is ook niet zo verwonderlijk. Het landenrisico voor deze landen is behoorlijk gedaald waardoor de risico premies die bedrijven verwachten van hun investering een stuk lager is komen te liggen waardoor meer investeringen (met een lagere opbrengst) mogelijk zijn. Nu,... SA is niet nieuw, net zoals Oost Europa. Het landen risico zoals men dat dan noemt is reeds behoorlijk gedaald in vergelijking met 10 tot 15 jaar geleden waardoor het bijna verdwijnt in het niets. Een stabiele groei van het bruto nationaal product is meestal een zeer goede indicator. Ook het feit dat interesten in SA hoog zijn kan een aantal risco belleggers doen overgaan om bijvoorbeeld Yen te lenen en dit geld uit te lenen in Rand. Daarbij komt nog dat de meeste “Emerging Markets” producenten zijn van grondstoffen en door de massale consumptie in China van die grondstoffen zijn die prijzen dramatisch gestegen waardoor het op zijn beurt weer een goede investering is voor buitenlandse bedrijven voor het ontginnen van die grondstoffen.

Het lijkt wel een perpetum mobile. Niets is minder waar. De enige rem die er zou kunnen ontstaan op de beschikbaarheid van liquiditeit is inflatie. Interestvoeten in de rest van de wereld kunnen weer gaan stijgen net zoals de prijs van voedsel en petroleum. We zien bijvoorbeeld wereldwijd dat voedselprijzen gestegen zijn met 30% over het laatste jaar. Dit is een gevolg van de gestegen olieprijzen. Wablieft? Wat heeft de prijs van olie nu met voedsel te maken? Doordat een vat olie vandaag $70 kost, zijn vele alternatieve energiebronnen plotseling aantrekkelijk geworden. Zo concureert de beschikbare landbouwgrond voor voedsel nu met gewassen die een hoge caloriewaarde hebben en die dus kunnen gebruikt worden als brandstoffen. Denk maar eens aan koolzaad, mais, suikerriet en dergelijken. Vandaag is het aantrekkelijker om deze gewassen te verbranden om electriciteit op te wekken dan om er voedsel mee te maken.


Door de massale import van goederen, veel groter dan de export van grondstoffen, ontstaat een tekort op de handelsbalans van SA. Een tekort op de handelsbalans kan je wegwerken door de munt te laten devalueren zodat je import goedkoper wordt. Dat de Rand zwaar onder druk komt lezen we hier elke dag in de krant. De Rand is de meest gedevalueerde munt tov de dollar van alle munten van andere “emerging markets”. Zolang dit tekort op de handelsbalans blijft bestaan zal de Rand blijven devalueren. Nu gek genoeg... de gestegen inlandse vraag trekt investeerders aan zoals voordien reeds beschreven wat heeft geleid tot een massale instroom van valuta die de Rand dan weer ondersteunen, die de munt laten revalueren. Volg je nog? Daarom is de Rand zo onstabiel.


De binnenlandse productie is niet voldoende om te voldoen aan de vraag
wat leidt tot massale import van investerings- en verbruiksgoederen

Maar er zijn gevaren voor deze grote groei. Zo is er de massale verhoging van huishoudelijke schulden, niet alleen in SA maar ook elders in de wereld. Door de lage interestvoeten hebben mensen massaal kunnen lenen om gebruiks- (auto’s) of investeringsgoederen (huizen) te kopen. Een gemiddelde Zuid- Afrikaan leeft met een schuldenberg gelijk aan 75% van zijn totaal beschikbaar inkomen. Vandaag op het nieuws was dit aandeel gestegen naar zijn “all time record” van 76,5%. De schulden bestaan hoofdzakelijk uit kort lopende schulden, gespendeerd aan verbruiksgoederen. Je kan je voorstellen dat een verhoging van de interestvoeten met slechts 1% voor vele gezinnen in SA catastrofale gevolgen heeft. Toen we hier pas aankwamen en in de winkel inkopen deden waren we verwonderd wanneer ons gevraagd werd of het “straight” moest “or budget”. Zelfs alledaagse dingen zoals brood en boter kan je hier op krediet kopen, tegen woeker interesten natuurlijk.
Een sterke Rand in het begin van het nieuwe millennium, heeft de consumptie doen toenemen door de lage interestvoeten. Zo is het bouwen van huizen in SA bijna verdubbeld sinds 2002 en de verkoop van nieuwe auto’s verdubbeld sinds 2003. Tegelijkertijd met de verhoogde consumtie zijn ook de overheidsuitgaven gestegen in wat men noemt “social grants”. Onbestaande in het jaar 2000 heeft in 2007 25% van de bevolking beroep gedaan op dit systeem voor het afbetalen van hun schulden. Waar het op neer komt is dat de regering voor een bepaalde bevolkingscategorie de schulden overneemt in een sociaal plan. Zo blijven de mensen uitgeven en dat is dan weer goed voor de economie en de werkgelegenheid.

Inflatie is dus de grote vijand in een mogelijke ommekeer. Inflatie in SA is ongeveer 6%. Maar dit is het gewogen gemiddelde van een hele boel goederen. Hier spreekt men van de rijke mans inflatie (de 6%) en de arme mans inflatie. In de eerste zijn bijvoordbeeld goederen opgenomen zoals wasmachines, vliegtuigtickets, boten, quads, auto, tv’s,...De tweede is meer gericht op de inflatie van een aantal levensnoodzakelijke goederen zoals brood, melk, kaas, groenten en fruit. Deze inflatie loopt op tot 12% en meer. Door de hoge inflatie is het reel inkomen voor de meeste Zuid- Afrikanen gedaald en is hij meer gaan lenen. Dit wil zeggen dat hij misschien nominaal meer bankbiljetten in handen heeft maar in werkelijkheid kan hij er minder mee kopen. Door de daling van zijn koopkracht, ontstaat er een toegenomen druk op de vraag voor hogere inkomens. In de herfst (onze herfst, de Europese lente) nog hebben de overheidsdiensten en scholen hier maandenlang plat gelegen door stakingen voor een hoger inkomen. Vele scholieren hebben hun examens niet kunnen afleggen waardoor ze het jaar opnieuw moeten doen. Verpleegers en dokters kwamen niet meer opdagen in de klinieken waardoor ernstig gewonden dagenlang aan hun leed werden overgelaten. We hebben zo het voorval gehad van onze tuinman zijn broer die van een dak gevallen was en ernstig gewond naar het hospitaal werd gebracht. Dagenlang werd er niet naar hem omgekeken door een gebrek aan personeel. Het waren schrijnende toestanden maar er werd ook hartelijk om gelachen. Je hoorde overal; “Alles gaat veel vlotter nu de overheidsdiensten in staking zijn”. Uiteindelijk, na al die woelige maanden worden hier loonsverhogingen afgesproken van 7 tot 9%.

Maar daarmee is het grootste probleem van SA niet opgelost. Je kan hogere lonen betalen maar die moeten in een perfecte economie (en die noemen economisten niets voor niets “Utopia”) gelijk stijgen met de productiviteit. Het grote probleem hier in SA is een nijpend gebrek aan geschoolde arbeid. De apartheid gaf enkel degelijk onderwijs aan de blanken maar nu apartheid is opgehouden te bestaan zou je verwachten dat ook geschoolde zwarten massaal op de arbeidsmarkt terecht komen. Niets is minder waar. Hoewel de regering een positief discriminatie beleid voert naar zwarte arbeidskrachten (“previously disabled workers” zoals men dat hier mooi kan omschrijven) zijn er gewoon te weing goede werkkrachten voorhanden. Als je achter de schermen kijkt zie je dat aan het schoolsysteem op die 15 jaar van “onafhankelijkheid” niets is veranderd voor de zwarte bevolking. Leraren komen niet opdagen omdat ze slecht betaald worden of de infrastructuur ontbreekt, of de kinderen moeten gewoon mee helpen op het land. En het ziet er niet naar uit dat men het tij kan keren op korte termijn. Om het probleem voor de toekomst op te lossen heeft SA 21000 nieuwe leraren nodig,... elk jaar, terwijl er in 2006 amper 5000 afstudeerden. De helft van de scholen vandaag biedt geen wiskunde aan in het programma omdat er een tekort is aan wiskunde leraars. Van diegene die het wel aanbieden is slechts 15% gekwalificeerd om dit vak te onderwijzen. Om even te schetsen hoe schrijnend de toestand wel is; in 2005 is er op Wits universiteit (mijn buren hier in Braamfontein) slecht 1 wiskunde leraar afgestudeerd.


De regering doet wat ze kan om een recessie tegen te gaan. Ten eerste hebben zij een overschot op hun begroting. Dit heeft tot positief gevolg dat zij niet worden beinvloed door stijgende interest voeten en dat ze geen schuldenberg met zich moeten meedragen. Welk land kan dit nog zeggen? En toch doen ze massale investeringen in electriciteits voorzieningen, sociale woningbouw, het wegen netwerk (wat toch in een erbarmelijke staat is), het spoorverkeer en watervoorzieningen. De regering heeft een zeer duidelijke politiek gevolgd met een duidelijke focus. Na de apartheid heeft men zich geconcentreerd op volksgezondheid en sociale onrechtvaardigheid. Er was een diepe kloof die moest worden gedicht en de ANC regering was zeer socialistisch zelfs communistisch van inslag. Nu de ergste leed geleden is (laten we eerlijk zijn, de gemiddelde Zuid- Afrikaan is er economisch sterk op vooruit gegaan terwijl ik met het zelfde gemak toegeef dat je kan verdrinken in een rivier die gemiddeld 30 cm diep is) concentreert de regering zich op infrastructuur, het enige wat SA tegen houdt om verder te groeien..


Overheidsbestedingen in infrastructuur zijn dramatisch gestegen


De hamvraag natuurlijk is of SA een economisch wonder zal worden of zal afglijden naar een economisch en sociaal bloedbad zoals in Zimbabwe enkele jaren geleden. In principe zijn de ingredienten zeer verschillend. In de periode van de stakingen en het geweld dat daarmee gepaard ging, dachten vele van onze vrienden expats dat het gedaan was met SA. Sommigen herinnerde zich nog hoe het allemaal begon in Zim (zo noemen we Zimbabwe onder vrienden). Een democratisch verkozen regering is daar ook tot een promotiemachine van alleen zwarten geworden. Mugabe was een veelbelovend president, maar hij is tot potentaat geevalueerd en heeft de blanken vogelvrij verklaarden.
Anderen vrezen de verkiezingen van 2009 en verstijven bij de gedachte dat Zuma aan de macht zou komen. Zuma is een populist van de hoogste plank en een echte “witmens” hater. Voeg hierbij dat een aantal maanden geleden het gerucht hier de ronde deed dat Nelson Mandela was gestorven en elke witte sloot zich op achter zijn hoge muren met “electric fence”. De paniek zat er goed in. Mandela wordt hier nog altijd gezien als de lijm die het land samenhoudt. Zonder hem breekt de hel hier los, zo zegt men... Het geweld en de onveiligheid wordt hier gezien als een katalysator voor een economische ramp scenario.

Persoonlijk geloof ik weinig in dit doem denken. Kijk maar... we zijn 2 maanden verder en de rust is terug gekeerd in dit land. Mensen zijn gemotiveerd om van SA een voorbeeld land te maken. Straks is er hier de wereldbeker voetbal en dit geeft zulk een psychologische stimulans om dingen gedaan te krijgen die ik nooit elders gezien heb. Overal wordt hier gebouwd aan voetbalstadia, een metro netwerk en gigantisch veel kantoor gebouwen en prive woningen. Een winkelkomplex, de grootte van het Wijnegem shopping centrum werd hier op 1 km van de deur uit de grond gestampt op minder dan een jaar. Toen we hier aankwamen stonden koeien te grazen op de plaats waar nu auto’s staan geparkeerd. Uit goede bron weet ik dat als vandaag een koopacte wordt getekend van een stuk grond, dat drie dagen later de bulldozer al bezig is met de grondwerken. Dit land groeit, en het heeft een buzz. Neen beste mensen, dit land gaat niet ten onder aan politiek, aan het geweld, noch de gevoerde aanwervingspolitiek van de regering. Het enige dat kan gebeuren is het opdrogen van de liquiditeiten die naar SA stromen. Als China bijvoorbeeld stopt met groeien zal de prijs van de meeste bulkgoederen kelderen. SA is een groot uitvoerder van grondstoffen waardoor de inkomende geldstromen zouden stoppen. Investeerders zouden ook minder investeren in mijnbouw.
Een ander scenario zou kunnen zijn dat de prijzen va huizen overal ter wereld zouden dalen. Hierdoor worden mensen minder rijk, hun optimisme gaat verminderen in de toekomst, ze gaan minder investeringbereid zijn en gaan hun geld oppotten.
Een derde gevaar schuilt in het toenemen van het tekort op de handelsbalans in de ontwikkelde landen waardoor een surplus onstaat op de handelsbalans van de ontwikkelende landen. Deze laatsten gaan dan alles doen om hun munt niet te laten stijgen tov de dollar en de eersten gaan hun grenzen sluiten voor “goedkope import”.

Er is echter maar een enkel sociaal element dat mij zorgen baart maar wat zeker niet uniek is aan SA; de groeiende ongelijkheid tussen arm en rijk. De zwarte Zuid Afrikaan staat gelijk qua levenstandaard met de Congolees, de 124st plaats op de wereldranglijst. De blanke landgenoot daarentegen staat op de 20st plaats, samen met de gemiddelde Spanjaard. Zuid Afrika staat hiermee op de 114 plaats op de wereldranglijst van ongelijke verdeling van inkomens, samen met landen zoals Chile, Bolivie, Congo en Peru om er maar enkele te noemen. Maar om alles in het juiste perspectief te voeg ik er eerlijkshalve aan toe dat de Verenigde staten op de 75st plaats staan, Belgie op de 32st plaats net achter Frankrijk en Nederland en dat de Scandinavische landen de kop aanvoeren van de ranglijst. Zimbawe staat helemaal onderaan, op plaats 126. Ik denk dat het ondertussen duidelijk is dat hoe lager op de ranglijst hoe meer ongelijke verdeling van inkomsten. Door de groeiende wereldeconomie zijn de winsten van de meeste bedrijven gigantisch gestegen en hebben een aantal mensen recht evenredig rijk gemaakt terwijl het reeel inkomen van de modale wereldburger is gedaald. Maar opnieuw dit fenomeen is zo groot als de wereld zelf en bestaat. Zo stond Belgie in 1996 nog helemaal bovenaan de ranglijst.
De vraag dus of het gevaarlijk wonen is in SA is dezelfde als vragen of het gevaarlijk wonen is in Los Angeles, Wachington, London of Shangai.


De “Gini coefficient”, distributie van het inkomen per land. “0” is volkomen gelijkheid, iedereen heeft het zelfde inkomen terwijl “1”staat voor volkomen ongelijkheid wwz dat 1 persoon alle rijkdom van een land bezit.
     < 0.25      0.25–0.29      0.30–0.34      0.35–0.39      0.40–0.44      0.45–0.49      0.50–0.54      0.55–0.59      ≥ 0.60      N/A



Hoe eigenaardig het ook mag klinken; Zuma, de crime, BBBEE (broad based economic empowerment), de massale influx van migranten, aids, de onstabiele situatie in Zim,... ze zullen SA niet klein krijgen. Allemaal fabeltjes om een bepaalde categorie van mensen in business te houden. Het enige wat SA zal klein krijgen dat zijn wij allemaal, kleine burgers. Als jullie doorgaan met het beleggen in aandelen en obligaties, en Chris blijft ons geld uitgeven in de locale economie zoals ze nu doet, zal er nog niet zo snel een einde komen aan het successverhaal van SSA.

Eric Van Den Bruel

Over veiligheid en creatieve economie.

Ik ga voor de verandering eens twee keer iemand anders aan het woord laten.
Eric Van Den Bruel heeft lang haar, verjaart op dezelfde dag als mij maar een jaartje ouder, Belg in Johannesburg, econoom van opleiding, schilder, vader van Manu en Luz die al eens op de foto's voorkomen - Manu zit bij Lucas in de klas - woont met vrouw Chris in oud Heverlee - en vrouw Chris heeft ook voor Walter Chabot gewerkt (een leraar van me op Sint Lukas waar ik een heel boek aan zou kunnen wijden waardoor Stephen King een koorknaap blijkt te zijn.) Om maar te zeggen dat er raakvlakken zijn en we nogal eens met elkaar optrekken.

Maar dus, het woord is aan Eric. Eerst over de on-veiligheid in Zuid Afrika, en hoe hij mij en de Addict activiteiten daar tegen overplaatst. Daarna een stuk over hoe het goed gaat met de Zuid-Afrikaanse economie.

Ter mijner verdediging - niet dat ik me aangevallen voel, maar de eerste paragrafen zijn nogal harde cijfers - volgt er nog een reflectie onderaan.


Downtown Joburg - Eric Van Den Bruel


“Our hard-won political freedom will mean nothing unless we have freedom from violence, freedom from fear”
Nelson Mandela



Criminaliteit is samen met AIDS het grootste probleem in SSA. Sla de kranten open en laat de paranoia opborrelen bij de eindeloze reeks overvallen, moorden en verkrachtingen . Volgens een studie van de VN uitgevoerd onder de 60 “meest geavanceerde landen”, is Zuid- Afrika op een na de trieste koploper van het aantal moorden en in het aantal verkrachtingen per inwoner. In de grote steden wordt om de drie seconden een vrouw verkracht. Meer dan 67,000 officiele aanklachten in het jaar 2000. Reken hierbij het misbruik van kinderen en we kijken naar het 10- voud van dit cijfer. Er is in Zuid Afrika namelijk een hardnekkig gerucht dat geslachtsgemeenschap met een maagd een man kan genezen van “de ziekte” (Aids).
Cijfers van Interpol uit 2002 tonen aan dat SA 114.8 moorden heeft gekend per 100,000 inwoners, de hoogste in de wereld en 5 keer hoger dan de 2de in de ranglijst, Brazilie. De internationale norm (als je hier uberhaupt van een norm mag spreken) is 5,5. In 1996 was dit cijfer nog maar 61.Toen scoorde alleen Colombia beter.
Vandaag maakt elke inwoner in SA 2,5 keer meer kans vermoord te worden dan om te komen in een verkeersongeluk en het land heeft al het hoogst aantal verkeersdaden ter wereld. Een trieste balans van 18.000 verkeersdoden per jaar en de schade hiervan aan “omgeving” word geschat op 6,7 miljard Euro.
2/3 van de jongeren tussen de 15 en de 19 die in Cape Town een onnatuurlijke dood stierven, deden dit ten gevolge van moord. Joburg doet het zonodig nog slechter.

Het aantal carjackings is in een aantal jaren verdubbeld; vorig jaar waren er 16,000 carjackings (dit is 18 keer meer dan in het niveau per capita in Amerika). Hierbij werden 60 mensen vermoord. Uit een rapport van 2001 door The Institute for Security Studies leren we dat "South Africa has high but manageable levels of property crime but an extraordinary high level of violent crime. It is South Africa’s high level of violent crime which sets the country apart from other crime ridden societies." In mensentaal betekent dit dat het niet de aantallen zijn die onrustwekkend zijn maar vooral het geweld dat hierbij gebruikt wordt. Het leven heeft hier geen waarde meer.

Dat crime een effect heeft op het sociale leven is evident. Na de opheffing van de pasjeswet in Zuid Afrika zijn duizenden zwarten, meestal armen, uit Soweto of de naburige landen, zich komen vestigingen in wat voor hen voordien ontoegankelijk terrein was, het stadscentrum. De meeste begoede mensen trokken vervolgens hieruit weg naar de “gated communities” in het noorden wat resulteerde in een sociaal vacuum. De blanke middenklasse keerde de stad de rug toe en sommigen zijn sindsdien nooit meer in downtown Joburg geweest. Alles wat ze hierover vertellen is “van horen zeggen”. We hebben dit ook in Belgie gekend in de jaren 70 met massale leegstand en verkrotting tot gevolg. Dit effect is ongeloofelijk zichtbaar in Johannesburg. De onveiligheid groeide en tegen 1990 stond Johannesburg eenzaam aan de top van meest gevaarlijke stad van de wereld.
Met de burgers verdwenen ook veel bedrijven. Ze zijn zich massaal gaan vestigen in Sandton. Ironisch genoeg op een boogscheut van Alexandra, de armste sloppenwijk van de stad. Je kan jezelf dus afvragen of dit nu een verbetering is.
De meeste kantoorgebouwen werden onmiddelijk ingenomen en omgevormd tot goedkope sociale woningen. Het is vreemd als je de was ziet buitenhangen uit de ramen van de bovenste verdieping van wat eens board rooms waren en waar belangrijke industrielen beslissingen namen. Waarschijnlijk ook de beslissing om weg te trekken uit het centrum van de stad.

Ondanks de leegstand, criminaliteit en chaos van de benedenstad heeft hij mijn beeld van Johannesburg doen veranderen. Niet in een keer, niet in twee, maar in drie pogingen heb ik een stad leren kennen die in amper 120 jaar tijd een levenscyclus heeft gekend waar elke gemiddelde Europeese stad 1000 jaar voor nodig heeft gehad.

Een cyclus van groei, glorie, verval en langzame wederopstanding. Want om nieuw leven te blazen in de stad heeft het gemeentebestuur drastische maatregelen getroffen met onder andere een gesloten camera circuit op elk hoek van de straat en oneindig veel aanwezigheid van de JPDBlue in het centrum. De locale regering heeft hiervoor de hulp gekregen van de voormalige burgemeester van New York, Rudy Giuliani. Want Johannesburg bereidt zich voor op de wereldcup voetbal waarbij de openings- en slotmatch worden gespeeld “in ’t stad”. En de laatse statistieken bewijzen dat de criminaliteit is gedaald.

Maar wie is die man dan wel? Een autochtoon? Hij is een Belg in Johannesburg, geboren op 26 oktober, getrouwd, een dochter en een zoon, beiden op de American School in Joburg, artistiek aangelegd wat zich uit in het dragen van lang haar, verschrikkelijk creatief, gedreven, fietsliefhebber, apart en zeker geen mainstream individu.

Ik hoor jullie denken. Een gespleten persoonlijkheid waarvan de ene helft avontuurlijk is en de andere helft oerconservatief? Is hij nu zo ijdel geworden dat hij zijn biografie begint te schrijven? Of heeft hij teveel aan de wied gezeten in downtown Joburg?
Geloof het of niet, ik heb het over Jan, en voor alle duidelijkheid, we zijn verschillend, alleen al in lengte. Jan heeft een creatief labo. Het heeft een tijdje geduurd voor ik helemaal begreep wat hij nu juist bedoelde. Toen ik begin dit jaar van mijn paard was gevallen heeft hij een namiddag uitgetrokken om het mij allemaal van naaldje tot draadje uit te leggen.

Jan is ook de man die mij altijd in moeilijkheden brengt. Hij neemt me dikwijls mee op sleeptouw naar een of andere Joburgse “art scene happening”.
Neem nu eender welke stad, een art scene vindt je niet in de chique villawijken maar eerder in de sociale volkswijken waar het huren van een pand goedkoop is. Kunst betaalt niet goed, daar kan ik van meespreken.
Het begon allemaal met een uitstapje naar het Market Theatre in downtown Joburg in het begin van onze winter. Chris zat in Belgie en ik was op rondreis in SSA toen ik van Jan een smsje kreeg met de vraag of ik zin had om mee te gaan naar een vernissage. Ik wilde wel maar downtown is nu niet de plaats om ’s avonds rond te trekken. Dacht ik. Maar ach, is het leven niet meer dan afwassen alleen? Mijn vlucht was voorzien rond 6 uur in OR Tambo, dus ik kon er rond 7 uur wel zijn. Ik reed van de luchthaven recht naar de plaats van afspraak, plannetje op de knieen. Ik was nog nooit aan de zuidkant van de stad geweest, de spoorweg die door het Zuiden van Johannesburg loopt en op een kilometer afstand van het kantoor, was een natuurlijke en psychologische grens. Het duurde dan ook niet lang of ik was verloren gereden. De weg gaan vragen? Dat is hier uit den boze. Ik bleef rijden en trachtte mij te orienteren op de hoge kantoorcomplexen van de stad. De Hillbrow tower, de Ponte City met bovenaan een gigantische lichtreclame van Vodacom en de MTM building steken als vuurtorens uit boven de stad en het stratenplan is in dambord, zo moeilijk kon het nu toch niet zijn. Toch is het verschrikkelijk om je weg te vinden door de vele doodlopende en enkel richting straten.

Uiteindelijk vond ik waar ik moest zijn. Ik was op vertrouwde grond, op een steenworp van ons kantoor, niet ver van het centraal station, aan de voet van de Mandela brug.
Tot mijn vebazing was downtown Joburg niet dood maar springlevend. De omgeving rond het Africa Museum is verkeersvrij gemaakt. Zwarten uit alle hoeken van het continent bieden hun artiestieke waar aan. We lopen even binnen in de gallerij waarvoor we gekomen waren. Kunst uit Afrika. Ik neem een wit wijntje; “The Tall Horse”. Op het etiket staat een giraffe afgebeeld. De enige witte wijn in Zuid Afrika die echt niet te pruimen valt. Wijn voor dummies. Geen ingewikkeld boeket van geuren en smaken, geen keuze in druivensoort, gewoon rechttoe-rechtaan; 2 soorten, wit of rood voor R30 per fles, met een namaak kurken stop en geschonken in een wijnglas. En daar stopt dan ook alle gelijkenis met wijn.

Zwart-wit tekeningen van gruwelijke taferelen. Een jonge dertiger komt op me toegestapt en vraagt me in welke taal de titel van het werk is. Het werk heet “Le Monde Perdu” en ik leg hem uit wat dit betekent. Een zwarte man met een wollen muts slaat me gade. Ik herken de kleuren van de Republiek Congo in het kleurenpallet van zijn oversized hoofddeksel. Zou het Soly Cisse zijn? Het werk kon me niet echt bekoren hoewel ik er wel het verhaal van de kunstenaar kon in lezen. Uit dit stuk van de wereld komt ook weinig opgewekt nieuws.
We genoten nog even van een drankje op een terrasje in de straat, onder een dekentje, want het was winter en het was koud, tot een tafel was vrijgekomen in een aanpalend restaurant. Een heerlijk warm buffet in the Market Theatre en het weekend kon niet meer stuk.

Een week later stond Jan weer aan mijn deur met een uitnodiging voor de opening van de tentoonstelling “Africa Remix” in de JAG (Johannesburg Art Gallery). Ik twijfelde want het was echt downtown, in Hillbrow.
Ooit was het een residentiele “whites only” wijk voor de middenklasse met mooie parken, straatmuzikanten en leuke winkels, aan de rand van het CBD (Central Business District). Vandaag, door de massale uitstroom van die middenklasse, gebrek aan infrastructuur en politieke instabiliteit, geworden tot een “urban slum” waar criminaliteit, werkloosheid en armoede welig tieren.

Maar Jan was vastbesloten. Het JAG heeft naar verluid de grootste kunstcollectie van het continent. Het idee hiervoor was ontstaan naar Amerikaans voorbeeld, op de Wits Universiteit. Toen de collectie te groot werd, werd ze verhuist naar Joubert Park waar ze zich nog steeds bevindt.
Het gebouw werd ontworpen door archtect Edwin Lutyens (een Belg? neen raar genoeg een Brit). De locatie was, in die tijd, goed gekozen, centraal gelegen in het stadscentrum zodat niemand het excuus had om er niet te geraken. Het park is echter fel gedegradeerd over het laatste decennium en met het park de hele buurt. Terwijl hier vroeger een huiselijke en familiale sfeer moet gehangen hebben, is die vandaag veranderd in eentje van dreiging. Aangetrokken door zijn grasvelden is het park vandaag de thuishaven voor hordes werklozen, daklozen, drugsverslaafden en ammokmakers voor wie kunst een abstract, ja zelfs een buitenaards begrip is.

Het was dan ook de massale politie aanwezigheid die een beetje de dreiging wegnam. Wat het niet wegnam was de gigantische verkeerschaos.
Als je politie ziet in Joburg kan je er donder op zeggen dat het leidt tot verkeerschaos. Jan reed en verblufte mij met zijn rijstijl. Hij manouvreert zich los uit het vastgelopen verkeer. We stonden reeds een uur op dezelfde plek. Met het stratenplan van Joburg op de schoot besloten we een andere weg te nemen. We wisten niet dat ons einddoel 100m verder was. We liepen vast op een taxistation achter het centraal station. Het zag er letterlijk zwart van ’t volk. Ik maande Jan aan om te blijven rijden hoewel we even later in een doodlopende straat eindigde, rechtsomkeer moesten maken en in het midden van een markt terechtkwamen. We raakten heftig de borduur en ik dacht dat we vastzaten. Dit was het dan. Het was schemerdonker geworden. Mensen hingen uit hun ramen. Mensen hangen hier altijd uit hun ramen. De straten waren smerig, het vuilnisbelt lag hier gewoon voor je voeten. Overal kapotte ramen en afgebroken railings. Straatlantaarns waren geveld en in hun componenten verkocht; de electriciteitskabels en lampen aan de electriciens en de voet aan een schroothandelaar. “Scrap for food”. Overweldigend veel volk.

Omringd door honderden zwarten en ik voel me geen moment onveilig. Is dat zo? Ik herhaal, 100den zwarten en ik voel mijn geen moment onveilig.
Wat ik hiermee bedoel is dat ik opstandig wordt van het automatisme dat onveiligheid verbonden wordt met zwart. Er lopen hier geen dieven rond, er lopen hier zwarte dieven rond. Als ik een Zuid- Afrikaan was en ik had niets te eten en ik was blank, dan zou ik het wel weten ...stelen! Geen mens die je verdenkt.


Uiteindelijk halen we de JAG en we parkeren de auto binnen op het museumplein. Het wordt ons meteen duidelijk dat als eerste aankomen en weggaan onbegonnen werk is. Eindelijk een voordeel van niet op tijd te zijn. Auto’s worden achter mekaar op de esplanade geplakt, zoals ze toekomen. Heel veel volk op de vernissage, gratis eten en drinken verklaart waarschijnlijk voor de helft de aanwezigen. We wriemelen door de massa. Binnen de korste keren ben ik Jan kwijt. Ik worstel alleen verder. Een ober met een plateau vol borrelhapjes komt niet verder dan een stap voorbij de keukendeur. Hij heeft meer success dan de schilderijen.
Naast de keukendeur een werk van Fernando Alvin. Ik had er ook nooit van gehoord maar zeker iemand die Belgie kent, van binnenuit. Het is de Belgische driekleur, op het zwart staan de letters “congo” gebrodeerd, op het geel de letters “flanders”, op het rood “wallonie”. Flanders in het Engels, Wallonie in het Frans, beiden met kleine letters.
Een kamer is gevuld met water. Het werk heet toepasselijk “the room of tears”. Er liggen stenen, her en der versprijd in de kamer. Je kan de videowerken aan de muur bezichtigen door van de ene steen op de andere te springen. Het vraagt enige rekeninspanning en planning want je bent niet de enige die springt. Twee kindjes van een jaar of zes hebben het anders begrepen. Zij staan tot aan hun enkels in het water, vallen en staan weer recht, kletsnat. Hun mama kan ermee lachen. Kunst in Afrika.
Verder heel veel foto’s over het leven zoals het is, hier is Afrika. Kunst voor de ene, miserie, alledaagsheid en een hopeloos uitzicht voor de andere. Je eigen leven ingekaderd in een museum. Het zal je worst wezen als je er zelf niet beter van wordt.
Op een patio speelt een Afrikaans orkest, er wordt drank geserveerd. Ik vraag een glas frisdrank en krijg het uitgeschonken in een reeds eerder gebruikt glas. In de gangen overal de resten van een feest, lege flessen, kapotte glazen, botjes van kippebouten. Een feest van waarheden, het onvatbare en chaos.

De waarheden staan gegrift in onze geschiedenisboeken, afdeling Afrika. De komst van de eerste Europeanen, de slavenhandel, de Conferentie van Berlijn (the scramble for Africa), de kolonisatie, de Bandung Conferentie tegen de kolonisatie, Leo Frobenius die de Afrikanen niet in staat zag een eigen cultuur op te bouwen, Michel Leiris (“L’Afrique Fantome”) en andere. Politieke figuren zoals Senghor (dichter en eerste president van Senegal), Nkrumah (Ghanees en goed bevriend met ML King), Neto (rebel en vrijheidstrijder voor het MPLA in Angola), Idi Amin Dada (potentaat en alleenheerser van Oeganda, aan de macht gehouden door de Britten), Nassar (anti- kolonialist en vechter tegen de Israeliis), Modibo Keita (socialist en daarna voormalig dictator van Mali), Sadat (weet je nog...van de Camp David akkoorden, hij kreeg hiervoor de Nobelprijs), Nelson “Madiba” Mandela en Steve Biko (“freeeeee Nelson Mandela” en “Biiiiko, because, because Biko”) . De schrijvers, de Nobelprijswinnaars, artiesten, zangers, de sneeuw op de Kilimanjaro die vreest voor zijn eeuwigheid, de oorlogen, de corruptie, AIDS, malaria, armoede en honger.

Als deze opsomming genoeg was zouden we een objectief beeld krijgen van Afrika maar meteen ontkennen we dan dat Afrika een continent is van tegengestelde entiteiten, gebrand door de stempel van de geschiedenis. Voor ons zit de geest van Afrika opgesloten in antropologische musea en musea van beschaving. Afrika is meer dan dat. Er is daar ook nog dat onvatbare.
De door de kolonialisten getekende artificiele grenzen verdwijnen plotseling als Senegal optreedt tegen Frankrijk in de wereldcup voetbal. Elke Afrikaan stond toen achter Senegal. Een anekdote hoor ik velen zeggen. Hoewel... voor mij is het nog altijd de vertaling van het overstijgen van de grenzen die het gevolg waren van de koloniale opdeling. Afrika voelde zich verenigd in een 2 keer 90 minuten huwelijk waarvan de gevolgen nog steeds nagalmen. Verenigd in het vinden van een gemeenschappelijke tegenstander. Frankrijk als symbool voor wat de Westerse wereld dit continent heeft aangedaan. Laat ons, als Belgen eerlijk zijn; vandaag spreken wij ook nog over de heroische overwinnig van de Rode Duivels in Mexico tegen Rusland.
Het onvatbare ligt ook in de chaos als gevolg van zijn geschiedenis en elkeen die zich zo goed en zo kwaad aanpast aan die chaos, elk op zijn eigen manier. De chaos die ontstaan is uit de geschiedenis waar wij, het Westen, een rotsblok aan hebben bijgedragen maar die we liever afdoen als een symptoom van de chronische ziekte van dit continent.
Africa Remix is daarom voor mij het feest van een modern Afrika dat zich tracht om te vormen in een sterk gereduceerde tijdsspanne waaruit het een toekomst tracht te creeren. Dit continent is niet meer dan 40 jaar oud. De meeste van zijn inwoners zijn ouder dan de landen waarin ze wonen. Zelfs de US of A heeft geen enkele inwoner die ouder is dan zijn grondwet. Alleen al dit feit toont aan met welke collectieve en individuele chaos Afrika dient af te rekenen. Daarom is deze tentoonstelling ook een feest van chaos.

Vorige week, bovenop het dak van een hospitaal, Bree Street, CBD, Jan in volle actie. Zelfde moeilijkheidsgraad om er te geraken maar de beloning was des te groter. Niet alleen omwille van het fantastisch uitzicht op downtown Joburg maar vooral naar inhoud. Eindelijk heb ik begrepen wat Jan doet. Creative mensen samenbrengen in een platform. Mensen die de alledaagse dingen op een andere manier bekijken. Zelfs hun kijk op de criminaliteit verschilt van een doorsnee Jo-burger. Jan heeft de uitdaging aangegaan om een evenement te organiseren in wat in alle toeristische gidsen staat beschreven als “no go zones”. En het grootste compliment dat hij hiervoor ontving is een zwarte Zuid- Afrikaan die tot tranen toe bewogen was omdat het een blanke Europeaan behoeft om de wereld te laten zien dat het effectief beter gaat met Downtown Joburg.

Maar Jan, laten we nu niet euforisch worden over onze gewonnen vrijheid zodat we overmoedig raken, ...OK?

Eric.
---------

Nu ben ik terug even aan het woord. Ik vind het zeer interessant om Eric zijn wedervaren te lezen, en hoe hij de verschillende trips met mij ervaart.
Ik denk - hoop - dat ik niet te naief ben. Genre: elke mens op deze aardbol heeft een goede inborst tot het tegendeel bewezen is, en dat soort geitewollensokken meningen.
Natuurlijk ben ik niet blind voor armoede, onrecht, discrepanties tussen arm en rijk en de mogelijke gevaren die dat met zich meebrengen. Ik heb ooit een fotoshooting gedaan in de hoerenbuurt van New Delhi, waar de drugspuiters op de grond lagen, de straten volliepen - een beetje zoals op marktrock toen het nog goed ging - om te kijken wat we aan het uitspoken waren, en de pooiers kwaad werden omdat we hun inkomsten derfden.
Maar toch... ik spring niet zomaar blindelings in al die projecten. Er gaat behoorlijk wat denk - en leerwerk aan vooraf.

Als voorbeeld het Open Lab dat ik organiseerde.
Ik probeer zo'n stad als Johannesburg te scannen. Te praten met de kunstenaars, de ontwerpers, kortom de creatieve scene. Waarom leef ik in een Toscaans huis? Waarom die gated communities à la Dainfern, en de stad in verval en terug-opbouw, zoals Eric dat zo mooi beschrijft? De rol van de creatieve industrie is in deze zéér belangrijk.

Ik was niet de eerste om op die plek een expo te doen. De plek waarvan sprake wordt gehuurd door 3 vrienden die de ruimte ter beschikking stellen voor fotoshoots, expo's, en filmopnames.
Zij gaven me de plek gratis, net omdat ze meer reklame wilden maken over hun ruimte.
Het addictlab-systeem, dan weer, om lokale mensen te selecteren (modeontwerpers, filmmakers, kunstenaars ...) die elk nog eens hun eigen incrowd gaan mobiliseren om ook naar het event te komen, zorgt voor een organisch groeiende groep van mensen.

Kijk op Open Lab om te zien wat ik selecteerde en hoeveel volk we wel hadden.

Ook de Johannesburg Art Gallery, toegegeven. Dat was een heuse uitdaging om er te geraken. Maar eens toegekomen, liep héél kunstminnend Johannesburg daar rond.
Om maar te zeggen dat ik niet per definitie geloof in wat er in mogelijk gedateerde stadsgidsen sta. Wél in de al dan niet bestaande dynamiek van de creatieve sector.
Ik zou er eens een boek moeten over schrijven.

De verdediging, als die al nodig was, rust.